มะเร็งต่อมน้ำเหลือง รักษาหายได้ไหม?

เมื่อได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นLymphoma หนึ่งในคำถามแรกที่ผู้ป่วยและครอบครัวมักกังวลคือ โรคนี้รักษาหายไหม? คำตอบคือ มะเร็งต่อมน้ำเหลืองหลายชนิดมีโอกาสรักษาให้โรคสงบในระยะยาว และบางชนิดมีโอกาสหายขาดได้ อย่างไรก็ตาม ผลการรักษาของแต่ละคนแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับชนิดย่อยของโรค ระยะโรค อายุ สุขภาพโดยรวม และการตอบสนองต่อการรักษา

มะเร็งต่อมน้ำเหลืองคืออะไร?

มะเร็งต่อมน้ำเหลือง คือมะเร็งที่เกิดจากเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์ (Lymphocyte) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบภูมิคุ้มกัน โดยโรคแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ ได้แก่

1. มะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิดฮอดจ์กิน (Hodgkin Lymphoma: HL)

เป็นชนิดที่พบไม่มาก แต่โดยทั่วไปตอบสนองต่อการรักษาได้ดี และผู้ป่วยจำนวนมากสามารถรักษาให้หายขาดได้

2. มะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิดนอนฮอดจ์กิน (Non-Hodgkin Lymphoma: NHL)

มีชนิดย่อยจำนวนมาก แต่ละชนิดมีพฤติกรรมของโรคและแนวทางการรักษาแตกต่างกัน ตั้งแต่ชนิดโตช้าที่อาจติดตามอาการได้ระยะหนึ่ง ไปจนถึงชนิดโตเร็วที่ต้องเริ่มรักษาโดยเร็ว

ดังนั้น การทราบเพียงว่าเป็นมะเร็งต่อมน้ำเหลืองอาจยังไม่เพียงพอ แพทย์จำเป็นต้องตรวจชิ้นเนื้อเพื่อระบุชนิดย่อยของเซลล์มะเร็ง ก่อนประเมินแนวทางและโอกาสในการรักษา

มะเร็งต่อมน้ำเหลืองมีโอกาสหายมากน้อยเพียงใด?

ข้อมูลจาก American Cancer Society ซึ่งอ้างอิงฐานข้อมูล SEER ของสหรัฐอเมริกา รายงาน อัตราการรอดชีวิตสัมพัทธ์ที่ 5 ปี โดยเปรียบเทียบโอกาสมีชีวิตอยู่ของผู้ป่วยกับประชากรทั่วไปที่มีอายุและเพศใกล้เคียงกัน

มะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิดฮอดจ์กิน

ผู้ป่วย Hodgkin Lymphoma มีอัตราการรอดชีวิตสัมพัทธ์ที่ 5 ปีโดยรวมประมาณ 89% เมื่อจำแนกตามการกระจายของโรค พบว่า

• โรคอยู่เฉพาะที่: ประมาณ 93%
• โรคลุกลามบริเวณใกล้เคียง: ประมาณ 95%
• โรคกระจายไปยังอวัยวะหรือบริเวณห่างไกล: ประมาณ 84%

ตัวเลขดังกล่าวมาจากผู้ป่วยในสหรัฐอเมริกาที่ได้รับการวินิจฉัยระหว่างปี 2015–2021 และผู้ป่วยจำนวนมากสามารถมีชีวิตอยู่ได้นานกว่า 5 ปีหรือรักษาหายได้

มะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิดนอนฮอดจ์กิน

Non-Hodgkin Lymphoma มีอัตราการรอดชีวิตสัมพัทธ์ที่ 5 ปีโดยรวมประมาณ 74% แต่ไม่ควรใช้ตัวเลขนี้ประเมินผู้ป่วยทุกคนเหมือนกัน เพราะโรคกลุ่มนี้มีชนิดย่อยหลากหลายมาก

ตัวอย่างชนิดที่พบบ่อย ได้แก่

Diffuse Large B-cell Lymphoma (DLBCL)

อัตราการรอดชีวิตสัมพัทธ์ที่ 5 ปีโดยรวมประมาณ 65% โรคชนิดนี้เติบโตเร็ว แต่มีโอกาสรักษาหายได้ โดย American Cancer Society ระบุว่าสามารถรักษาให้หายได้ประมาณครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยทั้งหมด

Follicular Lymphoma

อัตราการรอดชีวิตสัมพัทธ์ที่ 5 ปีโดยรวมประมาณ 89% โรคมักเติบโตช้าและตอบสนองต่อการรักษาได้ดี แต่อาจกลับมาเป็นซ้ำได้ จึงมักเน้นการควบคุมโรคให้อยู่ในระยะสงบเป็นเวลานาน

อัตราการรอดชีวิต 5 ปี หมายถึงอยู่ได้เพียง 5 ปีหรือไม่?

คำตอบคือ ไม่ใช่ ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยจะมีชีวิตอยู่ได้เพียง 5 ปี แต่เป็นค่าทางสถิติที่ใช้ติดตามผลการรักษาของผู้ป่วยหลังได้รับการวินิจฉัยอย่างน้อย 5 ปี ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถมีชีวิตอยู่ได้นานกว่านั้นและบางรายหายจากโรค

นอกจากนี้ สถิติเป็นข้อมูลจากผู้ป่วยจำนวนมากในอดีต จึงไม่สามารถใช้ทำนายผลการรักษาของผู้ป่วยรายใดรายหนึ่งได้อย่างแน่นอน ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยในปัจจุบันอาจมีผลการรักษาดีกว่าตัวเลขที่รายงาน เนื่องจากแนวทางการรักษาและยารักษามะเร็งมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

ปัจจัยใดมีผลต่อโอกาสรักษามะเร็งต่อมน้ำเหลือง?

โอกาสรักษาหายหรือควบคุมโรคได้ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ได้แก่

• ชนิดและชนิดย่อยของมะเร็งต่อมน้ำเหลือง
• ระยะของโรคและตำแหน่งที่มีการกระจาย
• ขนาดหรือปริมาณของก้อนมะเร็ง
• อายุและสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย
• ระดับสาร LDH ในเลือด
• ความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน
• การมีโรคนอกระบบต่อมน้ำเหลือง
• การตอบสนองต่อการรักษา

สำหรับ Non-Hodgkin Lymphoma แพทย์อาจใช้ International Prognostic Index หรือ IPI ซึ่งพิจารณาอายุ ระยะโรค ระดับ LDH การกระจายสู่อวัยวะนอกระบบน้ำเหลือง และสภาพร่างกายของผู้ป่วย เพื่อช่วยประเมินแนวโน้มของโรคและวางแผนการรักษา