ต่อมน้ำเหลืองรักแร้สำคัญยังไงกับมะเร็งเต้านม
หลายคนอาจเคยคลำเจอก้อนเล็ก ๆ บริเวณรักแร้ หรือเห็นผลตรวจระบุว่า ต่อมน้ำเหลืองรักแร้โต แล้วเกิดคำถามว่า อันตรายไหม? เกี่ยวกับมะเร็งหรือเปล่า?
ความจริงคือ ต่อมน้ำเหลืองรักแร้เป็นหนึ่งในโครงสร้างที่สำคัญมาก โดยเฉพาะในการประเมินมะเร็งเต้านมและโรคติดเชื้อหลายชนิด
ต่อมน้ำเหลืองรักแร้คืออะไร?
ต่อมน้ำเหลืองรักแร้ (Axillary Lymph Nodes) เป็นส่วนหนึ่งของระบบน้ำเหลือง ทำหน้าที่
- กรองของเสียและเชื้อโรค
- เป็นด่านภูมิคุ้มกันของร่างกาย
- รับน้ำเหลืองจาก
- เต้านม
- แขน
- ผนังทรวงอกด้านข้าง
จึงเป็นจุดสำคัญที่แพทย์ใช้ประเมินความผิดปกติหลายอย่าง
ทำไมต่อมน้ำเหลืองรักแร้ถึงสำคัญมาก ?
1. เป็นด่านแรกของการกระจายมะเร็งเต้านม
ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ต่อมน้ำเหลืองรักแร้ คือ
- จุดแรกที่มะเร็งมักกระจายไปถึง
- ตัวชี้วัดระยะโรคและพยากรณ์โรค
ถ้ายังไม่พบมะเร็งในต่อมน้ำเหลือง โอกาสควบคุมโรคและรักษาได้ผลดีจะสูงขึ้น
2. ใช้กำหนดแนวทางการรักษา
ผลการประเมินต่อมน้ำเหลืองรักแร้ มีผลต่อ
- การเลือกผ่าตัด
- ความจำเป็นของเคมีบำบัด
- การให้รังสีรักษา
- การใช้ยามุ่งเป้า / ภูมิคุ้มกันบำบัด
แพทย์จึงให้ความสำคัญอย่างมากกับจุดนี้
3. เป็นเหตุผลของการทำ Sentinel Lymph Node Biopsy
Sentinel lymph node คือ ต่อมน้ำเหลืองด่านแรกที่รับการไหลของน้ำเหลืองจากก้อนมะเร็ง หากตรวจพบว่า
- Sentinel node ไม่พบมะเร็ง ผู้ป่วยอาจไม่จำเป็นต้องตัดต่อมน้ำเหลืองทั้งหมด
- ลดภาวะแทรกซ้อน เช่น แขนบวม (Lymphedema)
4. ไม่ได้โตเพราะมะเร็งเสมอไป
ต่อมน้ำเหลืองรักแร้โต อาจเกิดจาก
- การติดเชื้อ
- การอักเสบ
- แผลหรือการติดเชื้อที่แขน
- วัคซีนบางชนิด
ดังนั้น ต่อมน้ำเหลืองโต ≠ เป็นมะเร็งเสมอไปแต่จำเป็นต้องประเมินโดยแพทย์
ลักษณะต่อมน้ำเหลืองแบบไหนที่ควรตรวจเพิ่มเติม?
ควรพบแพทย์หากมีลักษณะต่อไปนี้
- โตขึ้นเรื่อย ๆ
- แข็ง ไม่เจ็บ
- ติดแน่น ไม่ขยับ
- อยู่ร่วมกับก้อนเต้านม
- ไม่ยุบภายใน 2–4 สัปดาห์
แพทย์อาจแนะนำ
- อัลตราซาวนด์
- แมมโมแกรม
- เจาะชิ้นเนื้อ (Biopsy)
ต่อมน้ำเหลืองรักแร้กับการตรวจคัดกรองเต้านม
การตรวจคัดกรองที่ดีไม่ใช่ดูเฉพาะเต้านมอย่างเดียว แต่ต้องประเมินต่อมน้ำเหลืองรักแร้ร่วมด้วยเสมอ เพราะบางราย
- เต้านมยังคลำไม่เจอก้อน
- แต่พบความผิดปกติที่ต่อมน้ำเหลืองก่อน
ต่อมน้ำเหลืองรักแร้ไม่ใช่แค่ก้อนเล็ก ๆ ที่มองข้ามได้ แต่เป็น
- ด่านสำคัญของภูมิคุ้มกัน
- ตัวชี้วัดการกระจายของมะเร็ง
- ปัจจัยสำคัญในการวางแผนรักษา
การตรวจพบความผิดปกติเร็ว และประเมินอย่างถูกต้อง ช่วยเพิ่มโอกาสรักษาได้ผลดี และลดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว


