Glioblastoma มะเร็งสมองรุนแรงที่ควรรู้

Glioblastoma หรือ Glioblastoma Multiforme (GBM) เป็นมะเร็งสมองชนิดร้ายแรงที่พบบ่อยที่สุดในผู้ใหญ่ เกิดจากเซลล์ glial ซึ่งทำหน้าที่พยุงและปกป้องเซลล์ประสาทในสมองและไขสันหลัง มะเร็งชนิดนี้มีลักษณะโตเร็ว ลุกลามเข้าสมองส่วนข้างเคียงได้ง่าย และรักษาได้ยากกว่ามะเร็งสมองชนิดอื่น แม้จะพบไม่บ่อย แต่ความรุนแรงของโรคทำให้การรู้จักอาการและตรวจพบเร็วมีความสำคัญอย่างยิ่ง

อาการของ Glioblastoma

อาการขึ้นกับตำแหน่งและขนาดของก้อนในสมอง โดยอาการที่พบบ่อย ได้แก่

• ปวดศีรษะรุนแรง โดยเฉพาะตอนเช้า หรือปวดมากขึ้นเมื่อนอนราบ
• อาเจียนแบบพุ่ง จากความดันในกะโหลกศีรษะสูง
• อาการชัก เช่น เกร็งกระตุก หรือหมดสติชั่วคราว
• แขนหรือขาอ่อนแรง ชา มักเป็นเพียงข้างเดียว
• การมองเห็นหรือการได้ยินผิดปกติ เช่น ภาพซ้อน ได้ยินเสียงในหู
• ความจำ สมาธิ พฤติกรรม หรือบุคลิกเปลี่ยนไป พูดลำบาก คิดช้าลง

หากอาการเหล่านี้เป็นต่อเนื่องเกิน 1–2 สัปดาห์ และมีแนวโน้มแย่ลง ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทางระบบประสาททันที

การวินิจฉัย Glioblastoma

การวินิจฉัยต้องอาศัยการตรวจหลายวิธีร่วมกัน ได้แก่

• MRI สมองพร้อมฉีดสี เป็นการตรวจหลัก เพื่อดูตำแหน่ง ขนาด และลักษณะของก้อน
• CT scan ใช้ในกรณีไม่สามารถทำ MRI ได้ หรือใช้ประเมินภาวะแทรกซ้อน
• การผ่าตัดตรวจชิ้นเนื้อ (Biopsy) เพื่อยืนยันชนิดของมะเร็ง และตรวจลักษณะทางโมเลกุล เช่น
  • IDH mutation
  • MGMT promoter methylation
    ซึ่งมีผลต่อแนวทางการรักษาและการตอบสนองต่อยา
• การตรวจเพิ่มเติม เช่น EEG ในผู้ป่วยที่มีอาการชัก

การวินิจฉัยที่รวดเร็วช่วยให้เริ่มการรักษาได้ทันท่วงที และส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย

แนวทางการรักษา Glioblastoma

การรักษา GBM ต้องใช้ทีมแพทย์หลายสาขา ได้แก่ ศัลยแพทย์ระบบประสาท แพทย์มะเร็ง และแพทย์รังสีรักษา แนวทางหลักประกอบด้วย

1. การผ่าตัด

• ผ่าตัดเอาก้อนออกให้ได้มากที่สุดโดยคำนึงถึงความปลอดภัยของสมอง
• ช่วยลดความดันในสมอง และเพิ่มประสิทธิภาพการรักษาในขั้นต่อไป

2. การฉายรังสี

• ใช้รังสีพลังงานสูงทำลายเซลล์มะเร็งที่เหลืออยู่
• เทคนิคที่ใช้ เช่น 3D-CRT และ IMRT เพื่อความแม่นยำสูง

มักฉายวันละ 1 ครั้ง ต่อเนื่องประมาณ 6 สัปดาห์

3. ยาเคมีบำบัด

• Temozolomide เป็นยามาตรฐาน ใช้ร่วมกับการฉายรังสี และให้ต่อเนื่องหลังการฉาย
• ยาสามารถผ่านแนวกั้นเลือดสมอง (Blood-Brain Barrier) ได้
• ในบางรายอาจพิจารณา Bevacizumab เพื่อควบคุมอาการบวมและหลอดเลือดของก้อน

4. การดูแลแบบประคับประคอง

• ควบคุมอาการปวดศีรษะ อาการชัก และสมองบวม
• ดูแลด้านจิตใจผู้ป่วยและครอบครัว เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุด