ทำไมผลอัลตราซาวนด์เต้านมแต่ละครั้งไม่เหมือนกัน
ผู้หญิงจำนวนมากตรวจคัดกรองเต้านมเป็นประจำทุกปี แต่เมื่อรับผลตรวจอัลตราซาวนด์เต้านม (Breast Ultrasound) กลับพบว่า
“ปีนี้ผลไม่เหมือนปีที่แล้ว”
“มีก้อนเพิ่มขึ้น”
“คำอธิบายเปลี่ยน ทั้งที่ตรวจสม่ำเสมอ”
คำถามคือ… เรื่องนี้อันตรายหรือไม่? และเกิดจากอะไร?
อัลตราซาวนด์เต้านมคืออะไร?
อัลตราซาวนด์เต้านม เป็นการตรวจด้วยคลื่นเสียง
ใช้ประเมิน
- ก้อนในเต้านม
- ถุงน้ำ (Cyst)
- ความหนาแน่นของเนื้อเต้านม
- ความแตกต่างระหว่างก้อนเนื้อธรรมดากับก้อนที่ต้องเฝ้าระวัง
มักใช้ร่วมกับแมมโมแกรม โดยเฉพาะในผู้หญิงที่มีเนื้อเต้านมแน่น
ทำไมผลอัลตราซาวนด์เต้านมแต่ละครั้งไม่เหมือนกัน ?
1. เต้านมเป็นอวัยวะที่เปลี่ยนแปลงตามฮอร์โมน
ฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน ส่งผลต่อเนื้อเต้านมโดยตรง จึงทำให้
- ถุงน้ำเล็ก ๆ เกิดขึ้นและยุบไปเองได้
- ความหนาแน่นของเนื้อเต้านมเปลี่ยน
- ก้อนบางชนิดโตขึ้นหรือเล็กลงตามรอบเดือน
ดังนั้น ผลตรวจปีนี้กับปีที่แล้วอาจไม่เหมือนกันได้โดยไม่ใช่มะเร็ง
2. ก้อนเต้านมหลายชนิดไม่คงที่
ก้อนที่พบบ่อย เช่น
- Fibroadenoma
- Simple cyst
ลักษณะสำคัญคือ
- ขนาดอาจเปลี่ยน
- บางก้อนหายไปเอง
- บางก้อนเพิ่งปรากฏในการตรวจครั้งใหม่
ทั้งหมดนี้อาจเป็นการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติ
3. ความละเอียดของเครื่องและเทคนิคการตรวจ
- เครื่องอัลตราซาวนด์รุ่นใหม่ให้ภาพคมชัดกว่าเดิม
- ตำแหน่งหัวตรวจ มุม และแรงกด มีผลต่อภาพ
- รายละเอียดเล็ก ๆ ที่ไม่เคยเห็นอาจถูกตรวจพบในปีถัดมา
ไม่ได้แปลว่าโรคแย่ลงแต่แปลว่าเห็นละเอียดขึ้น
4. ผู้ตรวจคนละคนอาจรายงานผลต่างกัน
อัลตราซาวนด์เป็นการตรวจที่ต้องใช้ประสบการณ์ผู้ตรวจ แพทย์แต่ละท่านอาจ
- ให้คำอธิบายต่างกัน
- ใช้ถ้อยคำต่างกัน
แต่ยังอยู่ในกรอบมาตรฐานเดียวกัน เช่น BI-RADS
5. จุดประสงค์ของการตรวจคัดกรองคือการเปรียบเทียบ
เหตุผลที่แพทย์แนะนำให้ตรวจทุกปี คือ เพื่อดูว่า
- ก้อนเดิมเปลี่ยนหรือไม่
- มีสิ่งใหม่เกิดขึ้นหรือไม่
ไม่ใช่เพื่อให้ผลเหมือนเดิมทุกปี
เมื่อผลอัลตราซาวนด์เปลี่ยน ควรกังวลไหม?
ไม่จำเป็นต้องกังวลเสมอไป แพทย์จะประเมินจาก
- รูปร่างก้อน
- ขอบเขต
- การสะท้อนคลื่นเสียง
- การเปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับปีก่อน
หากมีลักษณะน่าสงสัยจริง แพทย์จะวางแผนตรวจเพิ่มเติม เช่น
- ติดตามซ้ำ
- เจาะชิ้นเนื้อ
- ตรวจร่วมกับแมมโมแกรม
สิ่งสำคัญที่สุดสำหรับผู้ตรวจเต้านมประจำปี
- ตรวจสม่ำเสมอ
- ตรวจที่เดิม (ถ้าเป็นไปได้)
- เก็บผลตรวจย้อนหลังทุกปี
- ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเต้านมเมื่อมีข้อสงสัย
เพราะความต่อเนื่องสำคัญกว่าผลตรวจเพียงครั้งเดียว
สรุป
ผลอัลตราซาวนด์เต้านมที่ไม่เหมือนกันในแต่ละปี ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ และไม่จำเป็นต้องหมายถึงมะเร็ง
การตรวจคัดกรองที่ดี คือ
- ตรวจอย่างสม่ำเสมอ
- อ่านผลโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
- เปรียบเทียบผลย้อนหลังอย่างเป็นระบบ
ซึ่งช่วยให้ตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะแรกและเพิ่มโอกาสรักษาได้อย่างปลอดภัย
