ผ่าตัดมะเร็งเต้านมแล้วเริ่มเคมีบำบัดเมื่อไร

เมื่อผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งเต้านม และได้เข้ารับการรักษาด้วยการผ่าตัดเต้านม เช่น ผ่าตัดสงวนเต้านม หรือผ่าตัดเต้านมออก พร้อมเลาะต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ คำถามที่พบบ่อยมากคือ ควรเริ่มให้เคมีบำบัดเมื่อไหร่? ถ้ารอช้า จะมีผลต่อโอกาสหายหรือไม่?

เคมีบำบัดหลังผ่าตัด (Adjuvant Chemotherapy) คืออะไร?

เคมีบำบัดหลังผ่าตัด คือ การให้ยาเพื่อลดความเสี่ยงที่มะเร็งจะกลับมาเป็นซ้ำ แม้จะผ่าตัดก้อนมะเร็งออกหมดแล้วก็ตาม เนื่องจากอาจยังมี

• เซลล์มะเร็งขนาดเล็กมาก
• ที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
• หรือไม่ปรากฏในผลตรวจทางพยาธิวิทยา

ระยะเวลาที่เหมาะสมในการเริ่มเคมีบำบัดหลังผ่าตัด

จากข้อมูลทางการแพทย์และแนวทางสากล ช่วงเวลาที่แนะนำควรเริ่มเคมีบำบัดภายใน 4–6 สัปดาห์หลังการผ่าตัดและ ไม่ควรเกิน 8 สัปดาห์ หากไม่มีเหตุจำเป็นทางการแพทย์

ทำไมระยะเวลาจึงสำคัญ?

หลังผ่าตัดร่างกายยังอยู่ในช่วงฟื้นตัว แต่เซลล์มะเร็งที่อาจหลงเหลืออยู่สามารถเริ่มแบ่งตัวได้อีกครั้ง งานวิจัยหลายฉบับพบว่า การเริ่มเคมีบำบัดล่าช้าเกิน 8–12 สัปดาห์ อาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงการกลับเป็นซ้ำที่สูงขึ้น ผลลัพธ์การรักษาที่ด้อยลง โดยเฉพาะในมะเร็งเต้านมชนิดดุ

กรณีใดที่อาจต้องเลื่อนเคมีบำบัด?

แม้จะมีกรอบเวลาแนะนำ แต่แพทย์จะประเมินเป็นรายบุคคล เช่น

• แผลผ่าตัดยังไม่หายดี
• มีภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด เช่น แผลติดเชื้อ น้ำเหลืองคั่ง
• สุขภาพผู้ป่วยยังไม่พร้อม เช่น ภาวะโลหิตจาง หรือการติดเชื้ออื่น ๆ

ความปลอดภัยของผู้ป่วยต้องมาก่อนเสมอ