แพ้คีโม ยังรักษามะเร็งต่อได้ไหม?

ระหว่างให้ยาเคมีบำบัด ผู้ป่วยบางรายอาจมีผื่น คัน หน้าแดง หนาวสั่น แน่นหน้าอก หรือหายใจลำบาก จนกังวลว่าเป็นอาการแพ้คีโม และจะไม่สามารถรักษามะเร็งต่อได้

คำตอบ คือ ผู้ป่วยจำนวนมากยังสามารถรักษามะเร็งต่อได้ แม้เคยมีปฏิกิริยาแพ้คีโม แต่แนวทางหลังจากนั้นขึ้นอยู่กับชนิดของยา ความรุนแรงของอาการ การตอบสนองต่อการแก้แพ้ ประวัติการแพ้ยา และทางเลือกอื่นที่สามารถใช้รักษามะเร็งชนิดนั้นได้

แพทย์อาจปรับความเร็วในการให้ยา ให้ยาป้องกันก่อนคีโม ทำกระบวนการลดความไวต่อยา เปลี่ยนยา หรือเลือกการรักษาประเภทอื่น โดยต้องประเมินประโยชน์และความเสี่ยงเป็นรายบุคคล

แพ้คีโม หมายถึงอะไร?

คำว่าแพ้คีโมที่ใช้ทั่วไปอาจหมายถึงอาการได้หลายลักษณะ ซึ่งมีแนวทางดูแลแตกต่างกัน

1. ปฏิกิริยาจากการให้ยา

Infusion Reaction หรือ Hypersensitivity Reaction เป็นปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นเมื่อร่างกายหรือระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อยาที่ให้เข้าทางหลอดเลือดมากเกินไป อาจเกิดจากคีโม ยามุ่งเป้า หรือภูมิคุ้มกันบำบัด

อาการส่วนใหญ่มักเกิดภายในไม่กี่นาทีถึงหลายชั่วโมงหลังเริ่มให้ยา แต่บางรายอาจมีอาการล่าช้าหลังได้รับยาไปแล้วหลายวัน ปฏิกิริยามีได้ตั้งแต่ระดับเล็กน้อยไปจนถึงภาวะแพ้รุนแรงที่เป็นอันตรายต่อชีวิต

2. ผลข้างเคียงจากคีโม

อาการคลื่นไส้ อาเจียน ผมร่วง อ่อนเพลีย แผลในปาก ท้องเสีย ท้องผูก เม็ดเลือดต่ำ หรือชาปลายมือปลายเท้า เป็นผลข้างเคียงที่เกิดจากฤทธิ์ของยา ไม่ได้หมายความว่าแพ้ยาเสมอไป

ผลข้างเคียงเหล่านี้อาจจัดการได้ด้วยยาบรรเทาอาการ การปรับขนาดยา เลื่อนรอบการรักษา หรือเปลี่ยนสูตรยา โดยไม่จำเป็นต้องหยุดรักษามะเร็งทั้งหมด

3. มะเร็งไม่ตอบสนองต่อคีโม

บางครั้งคำว่า แพ้คีโม ถูกใช้ในความหมายว่าก้อนมะเร็งไม่ตอบสนองหรือกลับมาโตระหว่างรักษา กรณีนี้ไม่ใช่อาการแพ้ยา แต่หมายถึงยาสูตรนั้นอาจควบคุมโรคไม่ได้ตามที่คาดหวัง

แพทย์อาจประเมินสูตรคีโมอื่น ยามุ่งเป้า ภูมิคุ้มกันบำบัด ฮอร์โมนบำบัด รังสีรักษา การผ่าตัด หรือการรักษาเฉพาะจุดตามชนิดและระยะของมะเร็ง

อาการแบบไหนอาจเป็นปฏิกิริยาแพ้คีโม?

อาการที่อาจเกิดขึ้นระหว่างหรือหลังให้ยา ได้แก่

• คัน หน้าแดง หรือร้อนวูบวาบ
• มีผื่นหรือลมพิษ
• ไข้หรือหนาวสั่น
• ใจเต้นเร็ว
• ไอ หายใจไม่สะดวก หรือมีเสียงหวีด
• แน่นหรือไม่สบายบริเวณหน้าอก
• ปวดหลัง ปวดท้อง หรือปวดกล้ามเนื้อ
• คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสียอย่างเฉียบพลัน
• เวียนศีรษะ หน้ามืด หรือรู้สึกเหมือนจะเป็นลม
• รู้สึกวิตกกังวลอย่างฉับพลันโดยไม่มีสาเหตุ

หากมีอาการระหว่างให้ยา ควรแจ้งพยาบาลทันที แม้อาการจะดูเล็กน้อยหรือไม่แน่ใจว่าเกี่ยวกับยาหรือไม่ ไม่ควรรอให้อาการรุนแรงขึ้น