มะเร็งดื้อยา รู้ไว ยังมีทางรักษา
ในผู้ป่วยมะเร็งภาวะ resistant disease หรือ ภาวะดื้อต่อการรักษา คือ ภาวะที่มะเร็ง ไม่ตอบสนองต่อการรักษา ที่เคยได้ผลมาก่อน เช่น เคยใช้ยามุ่งเป้าแล้วมะเร็งหดเล็กลง แต่ต่อมาโรคกลับลุกลามอีก แม้จะให้ยาต่อเนื่องก็ตาม
ลักษณะอาการของ Resistant Disease ในผู้ป่วยมะเร็ง
ผู้ป่วยอาจมีอาการกลับมาหรือแย่ลง ทั้ง ๆ ที่ได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง เช่น
- ปวดมากขึ้นบริเวณที่เคยมีก้อน
- น้ำหนักลด อ่อนเพลีย หรือเบื่ออาหารมาก
- มีอาการใหม่ เช่น ท้องอืด ท้องมาน หอบเหนื่อย
- ภาพถ่าย CT หรือ MRI พบก้อนขนาดโตขึ้น หรือมีจุดแพร่กระจายใหม่
- ผลเลือด เช่น tumor marker เพิ่มขึ้นหลังจากเคยลดลง
แนวทางการดูแลรักษาในผู้ป่วยที่ดื้อยา
ขึ้นอยู่กับชนิดของมะเร็ง ยาที่เคยใช้ และสภาพร่างกายผู้ป่วย
1. เปลี่ยนกลุ่มยารักษา
- จาก targeted therapy เปลี่ยนเป็น immunotherapy
- จากยาเดี่ยวเปลี่ยนเป็น combination therapy
- จากยาเดิมเปลี่ยนเป็นยาใหม่ หรือยารุ่นที่ 2
2. ตรวจยีนซ้ำหรือเจาะชิ้นเนื้อใหม่
- ตรวจดูว่ามะเร็งมีการกลายพันธุ์เพิ่มเติมหรือไม่
- เช่น มะเร็งบางชนิดเกิด secondary mutation ที่ทำให้ดื้อยาเดิม
3. เข้าร่วม clinical trial
- ในกรณีที่ไม่มีทางเลือกในการรักษาตามมาตรฐานแล้ว
- การร่วมทดลองยาใหม่อาจให้โอกาสเพิ่มขึ้น
4. การรักษาแบบประคับประคอง (Palliative care)
- สำหรับผู้ที่โรคดื้อมาก หรือร่างกายอ่อนแอเกินจะรับยา
- มุ่งเน้นการควบคุมอาการ ป้องกันภาวะแทรกซ้อน และให้คุณภาพชีวิตดีที่สุด
ภาวะดื้อยาไม่ใช่จุดสิ้นสุดของการรักษา หลายกรณีสามารถเปลี่ยนวิธี หรือ ใช้ยากลุ่มใหม่ ที่เหมาะสมกว่าได้ การติดตามอาการใกล้ชิด และสื่อสารกับแพทย์อย่างตรงไปตรงมา จะช่วยวางแผนการรักษาได้แม่นยำขึ้น


