ชาหลังคีโม อันตรายไหม ต้องรักษาไหม?

ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยหลังจบการรักษาด้วยเคมีบำบัด (คีโม) แล้วเริ่มมีอาการเหน็บชา ชาปลายมือ ปลายเท้า หรือชาลามขึ้นแขน ทำให้กังวลว่าเป็นภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงหรือไม่ บทความนี้จะช่วยอธิบายสาเหตุ อาการที่ควรเฝ้าระวัง และแนวทางดูแลตัวเองอย่างถูกต้อง

อาการเหน็บชาหลังคีโม คืออะไร?

อาการเหน็บชา ชา หรือเสียวเหมือนไฟช็อต หลังให้คีโม มักเกิดจากภาวะที่เรียกว่า เส้นประสาทส่วนปลายอักเสบจากเคมีบำบัด (Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathy: CIPN) ยาคีโมบางกลุ่ม เช่น Taxane, Platinum และ Vinca อาจมีผลต่อเส้นประสาท ทำให้การรับความรู้สึกผิดปกติ

อาการที่พบได้บ่อย

• เหน็บชา ปลายมือ ปลายเท้า หรือปลายนิ้ว
• รู้สึกจี๊ด ๆ เหมือนไฟช็อต
• แสบร้อน หรือไวต่อความเย็น
• มืออ่อนแรงเล็กน้อย จับของไม่ถนัด
• บางรายมีอาการชาลามขึ้นแขนหรือขา

อาการอาจเริ่มระหว่างทำคีโม หรือ ชัดขึ้นหลังจบคีโม ได้

อาการแบบไหนยังถือว่าพบได้และไม่อันตราย

• ชาเล็กน้อย เป็น ๆ หาย ๆ
• ไม่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันมาก
• ไม่มีอาการอ่อนแรงชัดเจน
• ไม่เดินเซ หรือทำของหล่นบ่อย

โดยทั่วไปอาการมักค่อย ๆ ดีขึ้นในช่วงหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนหลังหยุดคีโม (บางรายอาจใช้เวลานานกว่านั้น)

สัญญาณที่ควรพบแพทย์

ควรรีบปรึกษาแพทย์ หากมีอาการต่อไปนี้

• ชามากขึ้นเรื่อย ๆ หรือปวดแสบปวดรุนแรง
• มือหรือแขนอ่อนแรง หยิบของหล่นบ่อย
• เดินเซ ทรงตัวไม่ดี
• อาการชาลามขึ้นอย่างชัดเจน
• รบกวนการนอนหรือการใช้ชีวิตประจำวัน

แพทย์อาจพิจารณาให้ยาลดอาการปวดเส้นประสาท เช่น gabapentin, pregabalin หรือ duloxetine รวมถึงประเมินการทำงานของเส้นประสาทเพิ่มเติม