มะเร็งหนีภูมิคุ้มกันได้ยังไง?

หนึ่งในความสามารถอันน่ากลัวของเซลล์มะเร็ง คือ การเอาตัวรอดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย โดยธรรมชาติแล้ว เม็ดเลือดขาวของเราอย่าง CD8+ T cell หรือ NK cell มีหน้าที่คอยกำจัดสิ่งแปลกปลอม รวมถึงเซลล์มะเร็ง แต่ทำไมมะเร็งถึงยังสามารถเติบโตและลุกลามได้ มาดูกันว่ามันมีเล่ห์กลอะไรบ้างในการหลบหลีกและเอาชนะภูมิคุ้มกัน

1. ดึงเม็ดเลือดขาวฝั่งยับยั้งภูมิมาเข้าพวก

มะเร็งสามารถชักชวนเม็ดเลือดขาวบางชนิด ที่มีหน้าที่ยับยั้งภูมิคุ้มกันให้หันมาอยู่ข้างมันเอง เช่น

• Treg (Regulatory T cells): หลั่งสาร IL-10 ที่กดภูมิคุ้มกันอย่างรุนแรง
• MDSC (Myeloid-Derived Suppressor Cells): ปล่อยสารยับยั้งหลายชนิด และช่วยให้เซลล์มะเร็งเติบโต
• M2d Macrophage: เปลี่ยนจากเซลล์อักเสบมาเป็นผู้ช่วยมะเร็ง สร้างหลอดเลือดและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อมะเร็ง

2. ปิดสวิตซ์เม็ดเลือดขาวด้วย Immune Checkpoint

มะเร็งสามารถยื่นก้านชูหรือโปรตีนจำพวก PD-L1 ไปจับกับ PD-1 บน T cell หรือ NK cell ทำให้เม็ดเลือดขาวหยุดทำงานเสมือนถูกปิดสวิตซ์

3. เปลี่ยนสนามรบให้เป็นทะเลกรด (Warburg Effect)

เซลล์มะเร็งเปลี่ยนวิธีเผาผลาญกลูโคสให้เกิดกรดแลคติกจำนวนมาก ทำให้สภาพแวดล้อมรอบ ๆ เป็นกรดสูง

• ทำให้เม็ดเลือดขาวทำงานแย่ลง
• ขัดขวางการลำเลียงสารอาหารของภูมิคุ้มกัน

4. พรางตัวด้วยการลด MHC I

โดยปกติเซลล์จะมี MHC Class I เพื่อแสดงว่าฉันคือใคร ให้ภูมิคุ้มกันตรวจสอบ แต่มะเร็งสามารถลดหรือเปลี่ยนรูปแบบ MHC I ทำให้ T cell มองไม่ออกว่าเป็นศัตรู

5. ส่งสัญญาณอย่ากินฉันเลยด้วย CD47

เมื่อจวนตัวเซลล์มะเร็งจะส่งสัญญาณ CD47 ไปที่เซลล์ภูมิคุ้มกันเพื่อบอกว่า ฉันเป็นพวกเดียวกัน อย่ากินฉันเลย

6. หลอกให้ Monocyte แปลงร่างเป็นผู้ช่วย

เซลล์มะเร็งส่ง Semaphorins ไปยับยั้งกาเปลี่ยนแปลงของ monocyte ไม่ให้เป็น macrophage ทำลายมะเร็ง แต่กลับกระตุ้นให้เปลี่ยนเป็น M2d macrophage ที่มาช่วยดูแลและเลี้ยงดูมะเร็งแทน